فراخوان مقاله برای شماره‌ی چهاردهم پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان

آیا شعر برای خردسالان ممکن است؟

از دیرباز در تعریف شعر، عنصر خیال اهمیت دارد و موسیقی تنها وجه بارز شعر نیست. برای همین در سنت شعری ما نیز بین نظم و شعر تفکیک قایل شده‌اند. کلام موزون و مقفی را نظم دانسته و کلام موزون و مقفایی را که خیال انگیز باشد، شعر نامیده‌اند.
خیال را نوعی تصرف در زبان تعریف کرده‌اند، تصرفی که زبان را از ابزار ارتباط فرا‌تر می‌برد. حال پرسش اینجاست برای خردسالان که هنوز در مرحله‌ی آموزش زبان هستند، چگونه می‌توان از زبان به منزله ابزار ارتباط فرا‌تر رفت؟ آیا چنین فرا‌تر رفتنی فهم شعر را دچار اخلال نمی‌کند و آیا فراتر نرفتن، دستیابی به شعر را ناممکن نمی‌سازد؟
در پاسخ به این پرسش‌ها هم می‌توان با پرسشگر همدلی کرد و شعر خردسالان را فاقد شعریت مرسوم تعریف کرد و از بازتعریف شعرخردسالان به عنوان شعری کاملا متمایز از تعریف شعر رایج سخن گفت. هم می‌توان شعر خردسالان را به نوعی نظم شادی انگیز تقلیل داد و هم درباره این موضوع بحث کرد که «فهم» و «دریافت معنی» در خواندن شعر نقش محوری ندارد و گاهی ارتباط برقرار گردن و لذت بخشیدن به کودکان برای شعریت شعرکفایت می‌کند و از قالب«هیچانه»‌ در سنت شعر فارسی سخن گفت که دستمایه‌ی نوعی شعرکودک قرار گرفته است.
شعرخردسال ایران که از مقاومت در برابر زبان رسمی و مدرسه‌ای شروع شده بود، به‌رغم مخالفت‌های اولیه‌ی برخی شاعران به زودی همه گیر شد. تجربه‌ی شعر خردسالان در سالیان اخیر گرچه استثناهایی دارد، اما بیشتر نوعی تکرار موسیقیایی متاثر از متل‌ها و ادبیات عامیانه است که دستمایه‌ی شاعران قرار گرفته. نتیجه‌اش شعرهایی شبیه به هم از نظر مضمون، نگاه و شکل است. از سوی دیگر بیشتر کتاب‌های شعر خردسال تبدیل به متن‌هایی آموزشی شده‌اند و پرفروش‌ترین شعر‌ها آنهایی‌اند که متکفل آموزش‌های اولیه مثل دست شویی رفتن، غذا خوردن و مسواک زدن و…. هستند.

چرا تجربه‌ی شعر خردسال ایران چنین سرنوشتی پیدا کرده است؟ آیا چنین سرنوشتی حاصل انتخابی آگاهانه از سوی شاعران است؟ آیا شعرخردسال می‌تواند سرنوشت دیگری جز این داشته باشد؟ آیا تجربه‌های دیگری در زبان فارسی برای خردسالان متصور است؟ آیا با تعریف مرسوم از شعر، شعرخردسال ممکن است؟
پرونده‌ی شعر خردسال در این شماره از پژوهشنامه را برای پاسخ دادن به چنین پرسش‌هایی گشوده‌ایم.

علاوه بر این می‌توان محورهای زیر را برای این بحث پیشنهاد داد:
• بررسی تطبیقی شعر خردسال در ایران و کشورهای دیگر
• ویژگی‌های شعر خردسال ایران
• راوی در شعر خردسال
• گفتمان‌های شعرخردسال ایران
• تاریخ شعرخردسال ایران
• کاربردهای آموزشی شعر خردسال فارسی
• شعرخردسال غیرفارسی در ایران
• تشخص و لحن در کتاب‌های تصویری
• زبان معیار و زبان ادبی در شعر خردسال
• بررسی موضوعی شعر خردسال
• آسیب‌شناسی شعر خردسال ایران
و موضوع‌های دیگر مرتبط به شعر خردسال
نقد ویژه:
نقد ویژه‌ی این شماره به «حسین فتاحی» اختصاص دارد.
در صورت تمایل، می‌توانید درباره‌ی‌ آثار این نویسنده مطلب بنویسید و یا موضوعی خاص را در آثارش بررسی کنید.
فهرست لاک‌پشت پرنده:
در دوره‌‌ی جدید پژوهشنامه، بخشی به فهرست کتاب‌های پیشنهادی به خانواده‌ها، مدارس، مراکز آموزشی، کتاب‌فروشی‌ها و…. اختصاص یافته است. در این شماره گروه کار‌شناسی لاک‌پشت پرنده، کتاب‌های پاییز ۱۳۹۳را ارزیابی کرده، فهرستی پیشنهاد خواهد داد.
با این حال امکان پیشنهاد کتاب از سوی منتقدان و صاحب‌نظران دیگر نیز فراهم است.
چنان‌چه به نظرتان از میان کتاب‌های زمستان اثری قابل توصیه است، می‌توانید آن را به پژوهشنامه پیشنهاد کنید تا در صورت تصویب در گروه کار‌شناسی، خود معرفی کتاب را بنویسید.
در این بخش، تنها کتاب‌ها معرفی می‌شوند و نه نقدها.
این معرفی‌ها حداکثر ۳۵۰ کلمه‌اند.
مقاله‌های آزاد:
در هر شماره از پژوهشنامه علاوه بر مقاله‌های مرتبط با موضوع اصلی، مقاله‌هایی غیر مرتبط درباره‌ی مسایل و موضوعات دیگر ادبیات کودک نیز منتشر می‌شوند.
پژوهشنامه از انتشار مقاله‌های تالیفی و ترجمه‌ای مفید درباره‌ی ادبیات کودک و نوجوان که تکراری نبوده و یا قبلا در مجله‌های دیگر منتشر نشده باشند استقبال می‌کند.
شیوه‌نامه‌ی تدوین و ارایه‌ی مقاله:
مطالب باید در نرم افزار ورد تایپ و به یکی از سه طریق پست، تحویل حضوری و یا ایمیل به دفتر فصلنامه ارسال شوند. اگر از مقاله، نسخه‌ی کاغذی ارایه شود، باید سی. دی. مطلب هم همراهش باشد. نسخه‌ی کاغذی باید در اندازه‌ی معمولی و سطر‌هایش با فاصله‌های مناسب و استاندارد و قلمی با فونت ۱۴ باشد.
حجم مقاله‌ها نباید بیشتر از ۴۰۰۰ کلمه باشد
مطالب ارسالی نباید پیش‌‌تر در جایی منتشر شده باشند. هم‌ چنین مسئولیت صحت استناد‌ها و منابع به عهده‌ی مولف/ مولفان است
کلیه‌ی مطالب بررسی خواهند شد و پژوهشنامه در پذیرش و یا رد مطالب و هم‌چنین کوتاه کردن مطالب تصویبی آزاد است.
مطالب ارسالی بازگردانده نخواهند شد.
بابت مقاله‌های تصویب شده، پس از چاپ، حق‌التألیف یا حق‌الترجمه پرداخت می‌شود
مطالب باید بافتی منسجم، مستدل و مستند داشته و با لحنی مناسب و به دور از جدال و بحث‌های شخصی و حاشیه‌ای، دیدگاه‌ها را مطرح و یا نقد کنند.
تیترهای اصلی با حروف سیاه، تیترهای فرعی با اعداد و تیترهای فرعی‌تر با الف و ب و ج مشخص شوند.
یادداشت‌های تکمیلی که وجودشان در متن ضروری نیست و هم‌چنین معادل‌های خارجی اسم‌ افراد و مکان‌های خاص، با آوردن شماره در متن، به پایان مقاله و بخش پی نوشت منتقل شوند
شکل ارجاع به منابع چنین است که در متن، پس از نقل قول (مستقیم یا غیر مستقیم)، این اطلاعات آورده می‌شوند:
داخل پرانتز ابتدا نام خانوادگی مولف، سپس گیومه، سپس سال انتشار منبع، سپس دو نقطه و بعد از آن در صورت ضرورت شماره‌ی صفحه. به عنوان مثال:
(احمدی، ۱۳۹۰: ۲۴)
در پایان مقاله و پس از بخش «پی‌نوشت»، بخش دیگری با عنوان «منابع» آورده می‌شود که شامل نشانی کامل کلیه‌ی منابع، به ترتیب حروف الفبا و به ترتیب ذیل است:
الف. کتاب
نام خانوادگی مولف/ مولفان، نام کوچک مولف/ مولفان (تاریخ انتشار)، عنوان کتاب (با حروف مایل یا ایتالیک)، نام و نام خانوادگی مترجم/ مترجمان (در کتاب‌های ترجمه‌ای) شهر محل انتشار، ناشر، نوبت چاپ
ب. مجله
نام خانوادگی مولف/ مولفان، نام کوچک مولف/ مولفان (تاریخ انتشار)، عنوان مقاله (در گیومه)، نام و نام خانوادگی مترجم/ مترجمان (در مقاله‌های ترجمه‌ای) نام مجله (با حروف مایل یا ایتالیک)، دوره‌ی انتشار، شماره، صفحه‌های شروع و پایان مقاله
منبع چاپ مقاله‌های ترجمه‌ای در متن اصلی از سوی مترجم قید شود.
صاحبان مقاله‌های تالیفی و ترجمه‌ای، شماره‌ی تلفن و‌ای میل خود را در ابتدا یا انتهای مقاله قید کنند
هرگونه سپاس‌گزاری درپایان قبل از پی‌نوشت آورده شود.
مهلت ارسال مقالات:
پژوهشگران، نویسندگان و کار‌شناسان ادبیات کودک و نوجوان می‌توانند مقاله‌ها و یاداشت‌های خود را حداکثر تا 25 بهمن ماه 1393 برای پژوهشنامه به نشانی آن ارسال یا ایمیل کنند.
نشانی پستی:
تهران، خیابان انقلاب، خیابان۱۲ فروردین، خیابان شهید نظری (غربی) کوچه‌ی جاوید یکم، شماره‌ی ۲، طبقه ی ۳، موسسه‌ی نشر افق، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان
صندوق پستی:
1787 – 13145
تهران، پژوهشنامه‌ ادبیات کودک و نوجوان
نشانی الکترونیکی:
Pazhuheshnameh.a.k@gmail.com

· 19 دی، 1393