زن، وطن و جنگ

جنگ می‌شود یا نه؟ یکی از پرسش‌هایی که همیشه در رسانه‌ها مطرح می‌شود، همین است. ما با این پرسش آشناییم و کتاب سه گانه «دختران کابلی» اگرچه درباره افغانستان است، اما بیشتر درباره همین پرسش است.
ماجرای این سه گانه، از زبان پروانه آغاز می‌شود. دختری ۱۱ ساله که آن‌قدر ریزه می‌زه است که می‌تواند در یک شال، به عنوان عصای پدر بی‌پسرش از خانه خارج شود و در کنار او ساعت‌ها در بازار بنشنید تا پدر تحصیل کرده در انگلیسش، دربازار بنشیند، نامه بخواند و بنویسد.
وقتی پدرش را دستگیر می‌کنند، خانواده تصمیم می‌گیرند که او در نقش یک پسر وارد بازار شود؛ با این حال او خوشبخت‌تر از دیگر اعضای خانواده‌اش است، چون حداقل اجازه دارد از خانه بیرون برود.
اگر دبورا الیس، نویسنده کتاب، به این کشور و اردوگاه‌های پناهندگان سفر نمی‌کرد، داستان این قدر واقعی و دوست داشتنی از آب در نمی‌آمد. این کتاب در هر جلدش، برهه‌ای از تاریخ افغانستان است که ما روایت‌های رسمی‌اش را در اخبار شنیده‌ایم.
خانواده درهر سه کتاب این مجموعه، عنصر مهمی ‌است. در جلد اول، خانواده برای دختری باعث امید می‌شود و برای دیگری انگیزه فرار. در جلد دوم، «پروانه» برای پیدا کردن خانواده که برای عروسی خواهر بزرگ‌تر به مزارشریف رفته‌اند، همراه پدر که از زندان‌‌ رها شده، عازم سفری می‌شود. «شوزیه» هم همراه او راهی سفری می‌شود که با غم از دست دادن پدر همراه است و در ‌‌نهایت به پیدا کردن مادری آسیب دیده می‌انجامد.
جلد سوم کتاب، روایتی از «شوزیه» است که رؤیای رفتن به فرانسه و زندگی در مزرعه اسطوخودوس را دارد. رؤیای او عکسی از مجله‌ای است که در جیبش نگهداری می‌کند. او که به عنوان پسر در بین چوپان‌ها زندگی کرده و در کوهستان‌ها روزهای سختی داشته است، علاقه چندانی به فضای غبارگرفته اردوگاه پناهندگان ندارد.
به نظر دیگران، این مکان فرصتی خوب و امن برای اوست، ولی شوزیه بار دیگر با لباس پسرانه برای به دست آوردن آرزویش می‌رود، گرسنگی می‌کشد، در خیابان و در گورستان می‌خوابد، از سطل آشغال‌ها غذای مانده می‌خورد و پول‌هایش را ذره ذره در لباس‌هایش جمع می‌کند، زندان می‌افتد، آزاد می‌شود و اندکی آرامش می‌یابد. اما عمر این آرامش کوتاه است، زیرا حمله آمریکا به افغانستان شروع می‌شود؛ هرچند دبورا الیس اشاره نکرده بمباران‌هایی که در کتاب از آن یاد می‌شود کار آمریکاست. روحیه وطن دوستی در شخصیت‌های افغانی داستان چنان بالاست که در گرماگرم نبرد به کشورشان باز می‌گردند تا به هموطنانشان یاری برسانند و شوزیه نیز، رؤیای رفتن به فرانسه را از ذهنش پاک می‌کند و لباس پسرانه می‌پوشد تا در این همکاری سهمی ‌داشته باشد.
زنان در نگاه طالبان حق زندگی ندارند، مگر زیر سایه مردانشان و این مجموعه سه جلدی، فرصتی برای بازنگری در توانایی دختران است.

مجموعه سه جلدی «دختران کابلی»
نان‌آور
سفر پروانه
شهر گلی
نویسنده: دبورا آلیس
مترجم: شهلا انتظاریان
انتشارات قدیانی

· 17 بهمن، 1393

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *