سفر کوتاه روزنامه‌ای

یک سفر به دوران گذشته. این بار کمی متفاوت تر، کمی هم نزدیک‌تر؛ همین دویست سال پیش، حدود سال 1253 هجری قمری، گشت‌وگذار از دارالخلافه‌ی تهران تا لندن. قرار است تاریخ انتشار روزنامه و نحوه‌ی برخورد با آن بیان شود: کاری که میرزاصالح شیرازی انجام داد، روزنامه‌ای که در دربار چاپ می‌شد و حتی نام هم نداشت و به آن «کاغذ اخبار» می‌گفتند. دوصفحه‌ی بزرگ با تصویر شیر و خورشید و شمشیر (همان نشان رسمی ایران) و ستون‌های اخبارشهر، اخبار ممالمک غربیه و ممالک شرقیه؛ در زمان عباسمیرزا و به‌وسیله‌ی یکی از شاگردانی که از فرنگ برگشته بود.
لیلی فرهادپور، نویسنده‌ی کتاب، از روزنامه‌نگاران قدیمی است. او برای اینکه داستان چاپ و انتشار روزنامه را بگوید روایت تاریخی را داستانی کرده است: داستان و اطلاعات لازم، همراه با عکس و تصویرسازی. سعی شده تا از نثر و کلمات قدیمی هم استفاده شود، اما هیچ نگرانی برای خواننده‌ی نوجوان وجود ندارد، چون توضیحاتی هم داده شده، هرچند گاهی کلمات آسانی را تشریح کرده است. هرفصل به یکی از شخصیت‌های تاثیرگذار در یک موقعیت مهم پرداخته و بعد از آن در دوصفحه تصویری نکات مهم، شرح داده شده است. یکی از نقاط قوت کتاب اختصاص یافتن بخشی به روزنامه‌ها و مجلاتی است که در سال‌های دور برای کودکان و نوجوانان منتشر شده است: اولین آنها سه فندق بوده که هیچ نسخه ای از آن وجود ندارد. یادی هم شده است از عباس یمینی شریف. نویسنده، در بخش پایانی، یک دور بازگشت ایجاد کرده و با آوردن سارا، یک دختر محصل راهنمایی، و رفتن او به آرشیو و مخزن کتابخانه‌ی ملی چند نکته را، کمی مستقیم و کمی تکراری و آسان‌گیرانه، آموزش داده است: اینکه چه طور می‌توان از کتابخانه برای بررسی یک موضوع استفاده کرد و چگونه می‌توان به نسخه‌های اصلی دسترسی پیدا کرد. اما دختر، با خواندن کتابی که در اختیارش قرار می‌گیرد، خود را داخل آن می‌بیند. درست است او خواننده‌ی همین کتاب است، این‌جا نویسنده وارد می شود و علاوه بر مرور ماجراهای یپش‌آمده، منابع کتابش را درباره‌ی آغاز انتشار و چاپ روزنامه در ایران هم ذکر می‌کند. این کتاب یک تجربه‌ی آغازین برای کاری است که پیش از این نمونه‌اش وجود نداشته: ارائه‌ی مختصر، داستانی، و روایت‌گرانه برای نوجوانان از آمدن روزنامه ـ رکن پنجم دموکراسی ـ به ایران، آن هم 215 سال بعد از انگلیس و کشورهای دیگر.

به دنبال کاغذ اخبار
نویسنده: لیلی فرهادپور
تصویرگر: سولماز شبانی
ناشر: ققنوس
104 صفحه
3500 تومان

· 26 بهمن، 1393

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *