نسبت به آثار ترجمه سوگیری وجود ندارد/ به پول نفت عادت کرده‌ایم

یکی از داوران فهرست «لاک پشت پرنده» با اشاره به آثار ترجمه و تالیفی در این فهرست گفت: نسبت به انتخاب آثار ترجمه، سوگیری وجود ندارد. ممکن است در سالی تعداد آثار ترجمه و در سال دیگر، تالیف زیاد شود.

به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری سومین دوره اهدای نشان لاک پشت پرنده، ظهر امروز دوشنبه ۲۷ بهمن با حضور مهدی حجوانی دبیر پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، مژگان رئیسی امجد رئیس فروشگاه مرکزی شهر کتاب، محمود برآبادی سخنگو و عضو هیئت داوران، معصومه انصاریان و مهدی یوسفی از اعضای هیئت داوران جایزه لاک پشت پرنده در کافه کتاب فروشگاه شهر کتاب مرکزی برگزار شد.

در ابتدای این برنامه، حجوانی گفت: لاک پشت پرنده، یک نهاد غیردولتی است که از ۳ سال پیش با همکاری فروشگاه مرکزی شهر کتاب و پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، شکل گرفت و هدف از شکل گیری آن، معرفی آثار بر‌تر ادبیات کودک و وجوان به جامعه بود که هدف بالا‌تر آن، ترویج کتاب و کتابخوانی بود. در انتخاب هیئت داوران تلاش شد داور‌ها کم نباشند و نگاه به کتاب‌ها هم فصلی نباشد. یعنی سعی شد این گونه نباشد که کتاب‌ها را یک سال در انبار نگهداری کنیم و بعد از چند داور بخواهیم در یک ماه، همه آن‌ها را بخوانند. مثالش این است که شما وارد یک عطرفروشی شوید و بخواهید در یک مرتبه مراجعه، ۵۰ عطر را با هم مقایسه کنید.

داوران لاک پشت از ۲ نسل و دارای شرایط روحی متفاوت هستند

وی افزود: بنابراین به جای استفاده از ۲ یا ۳ داور، ۱۵ داور با مهارت و استقلال رای برای داوری کتاب‌های فهرست لاک پشت پرنده، انتخاب شدند. این داور‌ها از ۲ نسل و شرایط روحی متفاوت هستند. سعی شد کار داور‌ها دائمی باشد و کتاب‌ها در طول سال، اندک اندک به دستشان برسد. اگر نگوییم تنها دغدغه، دغدغه اصلی زندگی آن‌ها، انتخاب کتاب‌های خوب کودک است. آن‌ها خود می‌نویسند و ترجمه می‌کنند.

این نویسنده ادبیات کودک در ادامه گفت: در این ۳ سال، فهرست‌های متعددی به صورت فصلی منتشر شدند که نفس آن‌ها پیشنهاد است. یعنی قرار نیست داوران لاک پشت پرنده، حرف آخر را بزنند. در جامعه چندصدایی ما، داوران لاک‌پشت پرنده تنها پیشنهاد می‌دهند و کارشان جنبه تجویز یا دستوری ندارد. در فهرستی هم که از لاک پشت پرنده منتشر می‌شود، چکیده‌ای درباره هرکتاب وجود دارد که در حکم بوک ریویو هستند. به این ترتیب، کتاب‌های لاک پشت پرنده با زبانی ساده معرفی می‌شوند. مسلم است کسی که این فهرست را مطالعه می‌کند، در جریان مشارکتی که شکل گرفته سهیم می‌شود.

در ادامه امجد درباره چگونه آغاز به کار لاک پشت پرنده گفت: یک روز فصلنامه ادبیات کودک و نوجوان توسط آقای حجوانی یک طرح پیشنهادی را به شهر کتاب مرکزی ارائه کرد که طرح خوبی بود. آقای حجوانی بستر اجرای طرح را فراهم کرده بود و کاری هم که ما انجام دادیم، بررسی آن بود. شهر کتاب مرکزی برای رخ دادن این اتفاق مشترک، بسیار شوق داشت. دغدغه‌های فرهنگی شهر کتاب و پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، بسیار به هم نزدیک بود. شهر کتاب هم تنها یک مجموعه فرهنگی نیست که کارش فروش کتاب یا کالای فرهنگی باشد بلکه علاقه‌مند است تا جایی که امکان دارد در حوزه فرهنگ، به بار آمدن سالم کودکان و نوجوانان کمک کند.

متولیان لاک پشت پرنده به عنوان یک مسئولیت اجتماعی به آن نگاه کردند

مدیر فروشگاه مرکزی شهر کتاب ادامه داد: تولد چنین فهرستی کمک بزرگی به ادبیات کودک و نوجوان است. داورانی که برای داوری کتاب‌های فهرست لاک پشت پرنده انتخاب شدند، با وسعت دید کار خود را انجام می‌دهند. به این ترتیب این امکان فراهم می‌شود که کتاب‌های خوبی توسط بچه‌ها انتخاب شود. متاسفانه ما این کمبود را داریم که بسیاری از پدر و مادر‌ها می‌خواهند فرزندانشان کتاب خوب بخوانند اما نمی‌دانند باید از کجا شروع کنند. متولیان لاک پشت پرنده به عنوان یک مسئولیت اجتماعی به این طرح نگاه کردند، که این طرح به مرحله اجرا رسید.

وی گفت: نکتهای که روی آن تمرکز کردیم، این بود که این اتفاق در یک کتابفروشی بیافتد. می‌شد از یک سالن اجتماعات استفاده کرد ولی برای برگزاری مراسم‌های مربوط به به لاک پشت پرنده از یک کتابفروشی و کتابفروشی مرکزی شهر کتاب استفاده شد تا بچه‌ها بتوانند در یک محیط دیگر، جشن‌های لاک پشت را تجربه کنند. به هر حال برگزاری این مراسم در شهر کتاب، تاثیرگذار است؛ هم بر مخاطبان هم بر کتابفروشی.

مهدی یوسفی عضو هیئت داوران این فهرست، نیز در سخنان ابتدایی خود در این نشست خبری، درباره حجم مربوط به آثار ترجمه و تالیف گفت: تصور نمی‌کنم نسبت آثار ترجمه و تالیف، خیلی عجیب و غریب باشد چون حجم کتاب‌های تالیفی، آن قدر‌ها هم پایین نیست. نکته اصلی این است که ما داریم یک سری کتاب کودک و نوجوان در ایران تولید می‌کنیم که دارند وارد رقابت با کتاب‌های خارجی می‌شوند. کتاب‌ها ما در یک چرخه رقابت با آثار خارجی قرار می‌گیرند که ضرورتا بهترین آثار نویسنده‌هایشان نیستند و از طرف دیگر می‌آییم بهترین کارهای نویسنده‌های خارجی را انتخاب کرده و ترجمه می‌کنیم. خب مقایسه این آثار با آثار خودمان، در چنین شرایطی کار صحیحی نیست.

نسبت به آثار ترجمه، سوگیری وجود ندارد

این داور فهرست لاک پشت در ادامه گفت: پس نسبت به آثار ترجمه، سوگیری وجود ندارد. بحث این است که کدام کتاب بهتر است. در یک سال، تعداد آثار ترجمه بیشتر می‌شود و در سال دیگر، آثار تالیفی بیشتر می‌شوند. شاید مساله‌ای که هست، این باشد که جایزه‌ای به طور جداگانه به آثار ترجمه اختصاص داده نشده است. ما هم مجبوریم کتاب‌های ترجمه و تالیف را با هم مقایسه کنیم.

محمود برآبادی سخنگوی هیئت داوران لاک پشت پرنده نیز گفت: امروز اسامی راه یافته به فهرست نهایی لاک پشت پرنده را منتشر می‌کنیم اما می‌خواهم به ۲ نکته اشاره کنم. نکته اول اینکه معیارهای انتخاب کتاب‌ها در هر شماره از پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان منتشر می‌شود که شفاف و روشن هستند. اما نکته دوم این است که به طور کلی ۳ معیار کلی توسط داور‌ها رعایت می‌شود: ۱- ساختار ادبی و هنری ۲- ارزش‌های جامعه مدنی و جهان شمول ۳- آرایش و کتابسازی آثار.

وی افزود: به این ترتیب کتاب‌ها از ۳ تا ۶ لاک پشت دریافت می‌کنند. کتاب‌هایی که در طول فصل، ۵ یا ۶ لاک پشت می‌گیرند، به فهرست نهایی راه پیدا می‌کنند. در حال حاضر ۱۸ کتاب به این فهرست رفته‌اند که قرار است تعدادشان به ۱۰ عنوان برسد. به این ترتیب این ۱۰ کتاب، نشان‌های لاک پشت طلایی و نقره‌ای دریافت خواهند کرد.

این نویسنده کودک و نوجوان ادامه داد: نامزدهای دریافت لاک پشت طلایی باید دوسوم رای داوران را به خود اختصاص بدهند. یعنی از ۱۳ داور باید ۹ داور به آن‌ها رای داده باشند. خلاف سال گذشته که به ما انتقاد شد چرا نشان لاک پشت طلایی نداشتیم، امسال هم برنده نشان طلایی داریم هم نشان نقره‌ای.

در ادامه معصومه انصاریان از داوران اینجایزه در پاسخ به سوالی درباره کتاب‌های مذهبی برای کودکان و نوجوانان گفت: اگر تعریفمان از کتاب‌های مذهبی، کتاب‌هایی هستند که مستقبما به موضوعات مذهبی می‌پردازند، باید بگویم که نه تنها در لاک پشت پرنده که در سایر جوایز ادبی هم نمی‌بینیم که در فهرست نهایی قرار بگیرند. به نظرم جامعه‌مان دیگر این گونه کتاب‌ها را نمی‌پذیرد چون روششان، سطحی و مانند رویکرد کتاب‌های درسی است. اما اگر از این سوژه تعریف گسترده تری داشته باشیم، اوضاع فرق خواهد کرد.

این داور لاک پشت پرنده افزود: اگر قرآن را به عنوان یک کتاب مذهبی قبول داریم، باید بدانیم که مفاهیم به طور بسیار گسترده در آن مطرح شده‌اند. اما درباره یک موضوع قرآنی مانند جنگ، کتاب‌های زیادی تولید می‌شود در حالی که درباره عشق که آن هم یک موضوع دیگر قرآنی است، اثر زیادی تولید نمی‌شود. اگر نگاه‌مان محدود نباشد و روش مستقیم عرضه مطلب، مد نظرمان نباشد، کتاب‌های مذهبی و دینی زیادی وجود دارند. به عنوان مثال، کتابی که درباره مرگ حس خوب و آرامش القا می‌کند، یک کتاب مذهبی است. یا کتاب دیگری درباره طریقه رفتار با یک کودک یا کودک بیمار، یک کتاب دینی است، همین طور کتاب‌هایی که درباره طبیعت نوشته می‌شوند.

انصاریان گفت: نکته دیگر برمی گردد به ناشران و کسانی که کتاب‌های حاوی مفاهیم مستقیم دینی را چاپ می‌کنند. در عقبه کتاب‌هایی که به طور مستقیم به مفاهیم دینی می‌پردازند، پژوهش چندانی وجود ندارد و با موضوع، به سادگی روبرو می‌شوند. اما در این دوره فهرست لاک پشت پرنده، چند کتاب داریم که این گونه هستند و وارد فهرست شده‌اند. یعنی به طور مستقیم به زندگی پیامبران می‌پردازند.

به پول نفت عادت کرده‌ایم و نمی‌توانیم کار سخت انجام بدهیم

در بخش دیگری از این نشست، حجوانی درباره سخنانش که پیش‌تر گفته بود می‌توان کارهای مشابه دیگری با لاک پشت پرنده انجام داد، گفت: ما نگفته بودیم که قرار است آن کار دیگر را گروه لاک پشت پرنده انجام دهد و خودمان طرحی مانند قورباغه خزنده را کلید می‌زنیم. به هر حال همین لاک پشت پرنده هم کار دشواری است. متاسفانه به پول نفت عادت کرده‌ایم و نمی‌توانیم کار سخت انجام بدهیم. کاری که در فهرست لاک پشت پرنده انجام می‌شود، اخلاصی است. چون تیم‌هایی بررسی کتاب کودک و نوجوان کم نیستند و این کار در نهادهای دولتی و غیردولتی انجام می‌شود ولی من هم یادم نمی‌آید که بعد از شکل گیری لاک پشت پرنده، نهادی کار مشابه آن را دنبال کرده باشد.

برآبادی هم در ادامه سخنان حجوانی گفت: تجربه نشان داده که گرفتن نشان لاک پشت پرنده توسط کتاب‌های مختلف، در فروششان تاثیر داشته است.

امجد نیز گفت: ارائه فهرست لاک پشت پرنده، یک اتفاق دوطرفه است که بین مخاطب و شهر کتاب می‌افتد و بار‌ها شاهد بوده‌ایم که مردم، مراجعان و مدیران مدارس به دنبال کتاب‌هایی می‌آیند که نشان لاک پشت پرنده را گرفته‌اند.

· 27 بهمن، 1393

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *