NO-2

عاملیت در «خاله سوسکه» و «پری چه کسی را با خود برد؟»

روشنک پاشایی از چه خواهی زد مرا برگو عیان گفت خواهم زد باین چوب قپان می‌نمایم بند در گردن تو را در طویله می‌دهم مسکن تو را می‌شود مردن به از ماندن تو را گفت ندهم بنده هرگز تن تو را کشته گردم گر شوم من زن تو را از لحاظ ساختاری، پری چه کسی را با خود برد اثر سوسن طاقدیس را می‌توان قصه‌ای زنجیره‌ای به شمار آورد. قصهٔ زنجیره‌ای، نوعی قصهٔ عامیانه است که در آن برخی از رخدادهای درون قصه به گونه‌ای زنجیروار تکرار می‌شوند؛ به عنوان مثال می‌توان از «خاله سوسکه» یاد کرد که اولریش مارزولف، در طبقه بندی قصه‌های ایرانی آن را قصه‌ای زنجیره‌ای نامیده است . خاله سوسکه، در بازار با صاحبان پیشه‌های مختلف برخورد می‌کند و در هر برخورد، به گفتگویی مشابه با گفتگوی پیشین خود می‌پردازد. به همین منوال، در ‌پری چه کسی را با خود برد نیز، پری با حیوانات مختلف…

NO-2

دگردیسی قالب در شعر نوجوان؛ برخورد مصرفى با قالب

عباس تربن ما درست به دوره‌ای رسیده‌ایم که شعر مرده است، مسیر نظر تنگ و محدودی که قدما داشتند به پایان رسیده است. انتهای دیوار است. راه کور شده است. ۱ نیـمـــا یوشیــــج اگر شعر بزرگسال برای عصیان علیه قالب‌های کهن و زایش پیشنهادهای تئوریک و نمونه‌های شعری در قالب‌های نو به فرصتی هزار ساله نیاز داشت، تغییر و تحولات مربوط به قالب در شعر نوجوان، تنها چیزی حدود نیم قرن زمان برد. محمود کیانوش یکی از اولین کسانی بود که در عصر حاضر شعرهایی خاص کودکان و نوجوانان سرود؛ شعرهایی که به ‌دلیل موفقیت نسبی در ابعاد مختلفی نظیر شاعرانگی، زبان، موضوع و… عنوان «پدر شعر کودک و نوجوان ایران» را برای او به ارمغان آورد. شعرهای کیانوش در‌‌ همان قالب‌های کهن شعر بزرگسال سروده شده بودند و نسل بعدی‌ای که پس از او به‌طور حرفه‌ای پا به عرصهٔ شعر کودک و نوجوان گذاشت نیز، درست مثل یک سنت…

NO-2

بر ضد نوجوان؛ سیاه‌مشقی پدیدار‌شناختی دربارهٔ شعر نوجوان

حسین شیخ‌الاسلامی الف) گشایش: شعر نوجوان چیست؟ شعر نوجوان چه کارکردی دارد؟ آیا اساساً می‌توان به شعر نوجوان، به عنوان گونه‌ای شعر معتقد بود یا باید «نوجوانانه» بودن برخی اشعار را صرفاً ویژگی عرضی آن‌ها دانست که به صورت طبیعی باعث می‌شود دسته‌ای از اشعار جداگانه و با شکل و شمایلی متفاوت منتشر شوند و بالمآل طبقه و دسته‌ای بسازند که بتوان جداگانه آن‌ها را بررسی و احکام و ویژگی‌هایشان را استنتاج کرد؟ این پرسش‌ها، پرسش‌هایی است که عموماً دغدغه‌های اصلی نظری دربارهٔ شعر نوجوان محسوب می‌شود. پرسش‌هایی که البته در سایهٔ یک واقعیت اساسی رنگ‌ می‌بازند و اهمیت خود را از دست می‌دهند. آن واقعیت این است که «شعر نوجوان» در ایران روز به روز از محبوبیت کمتری برخوردار شده و حجم و کمیت مخاطبان آن، به درجهٔ نگران‌ کننده‌ای رسیده است. و حتی به نظر می‌رسد همین واقعیت نگران کننده، پژوهشنامه‌ و مسئولانش را بر آن داشته که…

soosantaghdis

مثل صدای یک نویسنده که آبی باشد

سید نوید سید علی اکبر ۱. جهان داستانی سوسن طاقدیس، آنچنان با من – چه به عنوان نویسندهٔ کودک و چه حتی به عنوان منتقد و خواننده- بیگانه و غریب است که شاید خنده‌دار باشد نوشته‌ای برای او بنویسم. انگار در دو سرزمین جداگانه، انگار در دو دنیای گوناگون زندگی می‌کنیم. تنها فصل مشترکی که ما را به هم پیوند می‌دهد، نوشتن برای کودکان است. من در این متن، به عنوان بیگانه‌ای در این جهان، تنها به روزنه‌هایی می‌اندیشم که بتوانم شبیه به دزد‌ها یا شاید کاشف سرزمین غیر، به دنیای ذهنی سوسن طاقدیس وارد شوم، دست بسایم و خو بگیرم. ۲. موش‌ها اولین موجوداتی بودند که حفره‌ای برای من به این دنیا باز کردند. موش‌های کوچکی که در خانه‌های کوچک و تاریکی در زیرِ زمین زندگی ‌می‌کردند و حوصله‌شان از تنهایی سر رفته بود. «مثل همیشه، یکی بود، یکی نبود. زیر گنبد کبود…، نه! گنبد کبود یعنی آسمان؛ او…

NO-2

متون متفاوت، گونه‌های همسان

پری نودلمن مترجم: مسعود ملک‌یاری داستان‌های زیر را در نظر بگیرید: •    در داستان «بطری ارغوانی » نوشته‌ی ماریا اجوورث  که نخستین بار در سال 1801 منتشر شد، رازمُند  جوان که با مادرش برای پیاده روی رفته، بطری ارغوانی زیبایی را در ویترین داروخانه‌ای می‌بیند. مادر، بخت انتخابی به رازمند می‌دهد و او سرانجام به جای کفش نو، بطری ارغوانی را انتخاب می‌کند. ولی طولی نمی‌کشد که با خالی شدن بطری، رنگ ارغوانی بطری هم رخت برمی‌بندد. حالا رازمند می‌ماند و کفش‌های وصله‌داری که جز پادرد و دردسر چیزی برایش ندارد. •    «آلیس در سرزمین عجایب » نوشتۀ لوییس کارول ، نخستین بار در سال 1865 وارد بازار شد. در این داستان، دختری که تابستانی ملال‌آور را پشت سر می‌گذارد، ناگهان در گودال لانۀ خرگوشی می‌افتد. تا به خودش می‌آید، شستش خبردار می‌شود که با خوردن چیزهای مختلف بزرگ و کوچک می‌شود و در پی رخدادهای گوناگون می‌تواند با انواع…

NO-2

شعر برای نسل «زِد»

علی اصغر سیدآبادی طرح مسئله از مدت‌ها پیش فکر می‌کنم که جغرافیای مشترک برای «وطن» کافی نیست. می‌توان در جغرافیای مشترکی بود و همزمان وطن مشترکی نداشت. تکنولوژی، تنها، ابزاری برای آسان‌تر شدن کار‌ها نیست؛ بلکه در کیفیت زندگی ما نیز تأثیر گذاشته و مفاهیم بسیاری را تغییر داده است. ما می‌توانیم صحنه‌ای را فرض کنیم که چند نفر همدیگر را با چشم می‌بینیم، اما همزمان گوش و هوش هر یک از ما در گوشهٔ دیگری از این جهان سیر می‌کند، شاید به زبانی دیگر می‌شنویم و می‌گوییم. شاید به زبانی دیگر می‌خوانیم و می‌نویسیم. شاید حتی به همین زبان، اما از جهانی دیگر حرف می‌زنیم و می‌شنویم. دیدن، برای با هم بودن کافی نیست. می‌توان همدیگر را دید و با هم نبود. نوجوان‌ها با ما زندگی می‌کنند، این با ما زندگی کردن انگار فقط مفهومی جغرافیایی است. ما گاهی از لای در آن‌ها را می‌بینیم، با هدفونی در گوش…