لباس خوب جانوران

جانوران نباید لباس بپوشند کتابی تصویری است، ویژه‌ی کودکان گروه سنی الف و نوآموزانی که سال‌های اول دبستان را می‌گذرانند. این کتاب از هر دو زبان تصویر و نوشته، هم‌زمان، استفاده کرده و توانسته پیام خود را زیباتر و تأثیرگذارتر بیان کند. روی جلد کتاب یک جوجه‌تیغی با لباسی پاره‌پوره تصویر شده است؛ در لابه‌لای صفحه‌های کتاب نیز جانوران دیگری مثل شتر، مار، موش، گوسفند، مرغ، کانگورو، زرافه و…، در لباس‌هایی به ظاهر زیبا، اما نامناسب، تصویر شده‌اند. برای مثال، بز دارد شلوار سبزش را به جای ناهار می‌خورد و گوسفند به خاطر شال و کلاهی که تنش کرده‌اند از گرما نفسش بند آمده. تصاویر گوناگون کتاب به کودکان نشان می‌دهند که اگر بخواهند به جانوران هم مثل آدم‌ها لباس بپوشانند چه‌قدر باعث آزار و اذیت‌شان می‌شوند. تصاویر این کتاب احساس کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، آن‌ها را با طبیعت جانوران آشنا می‌سازد، و به‌طور غیرمستقیم رفتار درست با…

همزیستی مسالمت‌آمیز جادوگران و بقیه

«روی زمین، همه حق دارند بنالند. مردها، زن‌ها، جوان‌ها، پیرها، حتی حیوان‌ها هم می‌نالند. از زیادی عشق، از بی‌عشقی، از خانواده، از تنهایی، از کار، از دل‌تنگی، از گذر زمان، از وضع آب و هوا… و این‌گونه دنیا نق می‌زند.» این‌ها گفته‌های اورسول، مادرِ ورت است؛ مادری که جادوگر است، ولی نه کلاه نوک تیز سرش می‌گذارد، نه در قلعه زندگی می‌کند، نه خال گوشتی دارد. تنها مشکلش هم این است که دخترش، با وجود استعداد فراوان، چندان روی خوشی به حرفه‌ی او ـ جادوگری ـ نشان نمی‌دهد. ورت؛ دختری که دوست نداشت جادوگر شود داستان خانواده‌ای عجیب و غریب است که در آن جادوگری از مادران به دختران به ارث می‌رسد و مردان محرم رمز و رازهای‌شان نیستند؛ هر چند از مردها چهره‌ی بدی هم ارائه نمی‌دهد. ورت دختری است که باید میراث‌دار جادوگری باشد، ولی دوست ندارد. تا دل‌تان بخواهد استعداد دارد، شیرین‌کاری می‌کند، کارهای عجیب و غریب…

ورجه‌ورجه روی پیانوی بهشت

بعضی کتاب‌ها هستند که موقع خواندن‌شان دوست داری یک مداد دستت بگیری و زیر جملاتش خط بکشی؛ جملاتی که می‌توانند اشکت را دربیاورند یا صدای خنده‌ات را بلند کنند. میک هارته این‌جا بود، که روایت یک دختر نوجوان از مرگ برادرش است، از همین نوع کتاب‌هاست. در همان صفحه‌ی اول فیب می‌گوید که نمی‌خواهد یک داستان تراژیک تعریف کند تا اشک کسی را دربیاورد، فقط دلش می‌خواهد از میک بگوید. او مخاطب را با خود همراه می‌کند و طوری از برادرش حرف می‌زند که، بعد از خواندن چند صفحه، انگار سال‌هاست میک را می‌شناسیم و با جزئیات رفتاری، لحن حرف زدن، شیطنت‌ها، نوع لباس پوشیدن، و… او آشناییم. نویسنده شخصیت‌ها را طوری ترسیم کرده که بعد از بستن کتاب باورمان نمی‌شود این شخصیت‌ها وجود خارجی ندارند و حاصل تخیل نویسنده هستند. انگار ما هم همراه فیب برای برادرش عزاداری کرده‌ایم و دلتنگ شده‌ایم، انگار موقع خواندن کتاب دست فیب را…

هنرمندان در جهان خود

بیایید با هنرمندان از کودکی تا پایان زندگی‌شان همراه شویم. پل گوگن و مارک شاگال دو جلد از مجموعه‌ی کتاب‌های هنرمندان در جهان خود است. در این آثار، با نگاهی تحلیلی، به شرایط تاریخی‌ای پرداخته شده است که هنرمند در آن به دنیا آمده و رشد کرده و دنیای درونی هنرمند در کودکی، جوانی، و بزرگ‌سالی تصویر شده است. اگر می‌خواهید بدانید که آیا کسی می‌تواند با خواست خود هنرمند شود این کتاب‌ها را بخوانید. گوگن با نداری و فقر دست‌وپنجه نرم کرد، اما تصمیمش برای هنرمند شدن در جایگاه نخست قرار داشت. شاگال تا پیش از نوزده سالگی، وقتی یکی از هم‌شاگردی‌هایش را در حال نقاشی دید، هرگز یک نقاشی ندیده و حتی خودش هم طراحی نکرده بود. این اتفاق برای شاگال به مانند کشفی بود. او شروع به نقاشی کرد و مصمم شد که هنرمند شود. در این آثار نه تنها با سبک هنرمند، بلکه با چگونگی دستیابی…

یک بوس گنده‌ی خرسی

بعضی از داستان‌های کودکان فقط برای کودکان نیستند. این داستان‌ها‌‌ همان قدر که برای کودکان جذاب و احتمالاً مفیدند، برای بزرگتر‌ها هم چیزی دارند. بوسه‌هایی برای بابا از این کتاب‌هاست. این کتاب به ما، به عنوان بزرگتر، می‌آموزد که چگونه رابطه‌ی خود را با بچه‌های‌مان تنظیم کنیم. نه که خیال کنید اصولی را برمی‌شمارد یا نکته‌هایی یادمان می‌دهد و همچون معلم یا روان‌شناس یا مشاور به ما درس می‌دهد؛ این کتاب، با بیان داستانی، روی قلب ما دست می‌گذارد و آن را تکان می‌دهد. وقت خوابیدن بچه خرس است و او، مثل خیلی از بچه‌های زیر سه ـ چهار سال، موقع خوابیدن، بد اخلاقی می‌کند و بهانه می‌گیرد. راستی موقعی که بچه‌ها بهانه می‌گیرند، چه کار باید کرد؟ این کتاب شاید اصلا نمی‌خواهد به این سوال جواب بدهد، اما ما می‌توانیم جواب این سوال را از رفتار باباخرسی استنباط کنیم. راهی که باباخرسی در برابر بهانه‌های بچه خرس انتخاب می‌کند،…

NO3-1

من خودم هستم!

کتاب آموزشی این روزها آن‌چنان به عنوان ترسناک، بی‌رنگ‌وبو و آزاردهنده‌ای تبدیل شده که دیگر کم‌تر کسی است که حاضر باشد، جز روی کتاب‌های درسی و کمک‌درسی، چنین عنوانی بگذارد. انگار که خاطراتی مثل مجموعه‌ی خواندنی به من بگو چرا؟ یا کتاب هزار سؤال علمی، که در کودکی و نوجوانی هر کدام از ما سازنده‌ی خاطراتی بکر و ویژه‌ بودند، کلاً در انبوه کتاب‌های آموزشی خسته‌کننده و کسل گم شده‌اند و دیگر کسی برای سرگرم کردن کودک یا نوجوانی که در خانه دارد، به سراغ کتاب‌های آموزشی نمی‌رود. به همین دلیل هم بازار کتاب‌های آموزشی مخفی حسابی گرم است؛ کتاب‌هایی که با داستان و شعر می‌خواهند مطالب علمی را به مخاطبان خود منتقل کنند. این به تدریج به یک مد و روش تبدیل شده که هر کس می‌خواهد کتابی آموزشی، خواه درباره‌ی ریاضی و اعداد و خواه درباره‌ی نجوم و سیارات، بنویسد، ابتدا یک داستان جور می‌کند و بعد مطالب…

Lakposht-NO-4

همه حق داریم زندگی کنیم

حق چیست؟ حق من، تو، او، ما، شما، آن‌ها چیست؟ مهم نیست که هستیم؟ کجا زندگی می‌کنیم؟ نژادمان و ملیتمان چیست؟ جنسیتمان چیست؟ کودک هستیم یا بزرگسال؟ مهم این است که با وجود همۀ تفاوت‌ها، انسانیم و آزاد آفریده شده‌ایم. مهم این است که ما همه آزاد و برابر آفریده شده‌ایم و باید با همۀ ما در هر کجای این سیارهٔ آبی رنگ، یکسان رفتار شود. مهم این است که ما همه حق داریم در آزادی، برابری و صلح زندگی کنیم. در این کتاب، سی اصل قانون جهانی حقوق بشر به تصویر کشیده شده است تا کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان با کمک تصاویر واقعی و تخیلی جذاب با حقوق انسانی خود آشنا شوند، آن را باور کنند، به آن عمل کنند و هرگز آن را نقض نکنند. در سی تصویر هنرمندانۀ کتاب، هیچ انسانی فراموش نشده است. حضور کودکان و حیوانات در بیشتر تصاویر به عنوان شخصیت‌های اصلی،…

Lakposht-NO-5

جوجه‌ها عاشق می‌شوند

انگشت‌شمارند کتاب‌هایی که هم داستانشان قشنگ و شنیدنی باشد و هم تصاویرشان جذاب و دوست داشتنی و تا این حد تصاویر و متن به هم بیایند و به زیبایی کتاب کمک کنند. مجموعهٔ ده جلدی «کتاب‌های مرغدانی پر ماجرا» بر گرفته از دنیای شاد و مهیج کودکان است. موضوع‌ها کاملاً کودکانه هستند و یا دست کم از زاویه‌ای کودکانه به آن‌ها نگاه شده است. بچه‌ها می‌توانند آرزوهای دور و دراز، بازی‌ها، دعوا‌ها و شیطنت‌های خود را در داستان‌ها پیدا کنند و در کارهای جوجه‌های یک مرغدانی زیبا ببینند. کودکان با خواندن این داستان‌ها می‌توانند عشق و دوست داشتن را تجربه کنند، طعم همکاری را بچشند، شیرینی قدم گذاشتن در راه‌های تازه را احساس کنند و از همکاری‌های هیجان‌انگیز و شکست رقیب لذت ببرند. طنزهای بر گرفته از دنیای کودکان، داستان‌ها را خودمانی‌تر و دلچسب‌تر کرده است. تصاویرکتاب‌های این مجموعه، بسیارکودکانه، زنده و حس‌برانگیز است. بچه‌ها می‌توانند حالت‌های مختلف شادی، خنده،…

Lakposht-NO-17

لمس کردن خرس روح

می‌گویند یک اثر هنری خوب، اثری است که بعد از پایانش، در ذهن مخاطب ادامه پیدا کند. دردسرساز از جمله کتاب‌هایی است که این ویژگی را دارد. قهرمان این رمان نوجوان، کل ماتیوز است. پسر پانزده ساله‌ای که وقتی خشمگین می‌شود، هیچ چیز نمی‌تواند جلویش را بگیرد. او از عالم و آدم طلبکار است و خشم و عصبانیتی مهارنشدنی، وجودش را انباشته و باعث شده بار‌ها و بار‌ها دست به کارهایی بزند که او را با تنبیه‌های سخت مواجه کند؛ مثلاً گلاویز شدن با همکلاسی‌اش پی‌تر و کوبیدن سر او به لبهٔ جدول باعث می‌شود به زندان بیفتد. این شروع داستان دردسرساز است، اما امکانی وجود دارد که کل از زندان‌‌‌ رها شود و آن دایرهٔ دادرسی است. دایرهٔ دادرسی، روشی متداول در فرهنگ‌های بومی است که به مجرم این امکان را می‌دهد که در خلوت، رفتارش را بازنگری کند و روشی برای بهبود و التیام روح خود و کسی…

NO1-4

دختری که دوست داشت پسر باشد

کم پیش می‌آید در حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان ما کتابی منتشر شود که بتواند با آثار ترجمه رقابت کند؛ چه از نظر انتخاب سوژه و پرداخت، چه در زمینه‌ی جذب مخاطب. رمان هستی، نوشته‌ی فرهاد حسن‌زاده، یکی از موفق‌ترین نمونه‌های رمان نوجوان در سال‌های اخیر است. با اینکه بستر زمانی آن اوایل جنگ ایران و عراق را دربرمی‌گیرد، اما بسیاری از نوجوانان امروز می‌توانند خودشان را در آینه‌ی هستی ببینند: دختری که دوست دارد پسر باشد، فوتبال بازی کند، و از عروسک متنفر است. دغدغه‌های او برای خواننده آشنا است، حس او را برمی‌انگیزد و تا انتهای کتاب با خود می‌کشاند. ما «هستی» را از زبان خود هستی می‌خوانیم: دختر نوجوانی که با پدرش مشکل دارد و به دلیل جنگ مجبور به مهاجرت از شهرش می‌شود. حسن‌زاده برای روایت داستانش زاویه‌ی اول شخص را برگزیده؛ زاویه‌ای که بیشترین هم‌حسی را با خواننده ایجاد می‌کند و دست نویسنده را برای…