شادی با ترانه رها می‌شود

کیتی کروسر، نویسنده و تصویرگر بلژیکی، به دلیل توانایی در بیان احساسات عمیق انسانی، برنده‌ی جایزه بزرگ آسترید لیندگرن شده است. همه‌ی کودکان، حتی بزرگ‌ترها، آرزو دارند که به دور دنیا سفر کنند. در این میان، یکی از اتفاق‌های خوب، پیدا کردن دوستان و دیدن مکان‌های جدید است. برخی آن‌قدر شجاع هستند که این کار را آغاز می‌کنند، اما عده‌ای برای انجام آن تا سال‌ها نقشه می‌کشند و رؤیا می‌بافند. اما قهرمان داستان، جک، که یک سار است، یک‌باره شروع به سفر می‌کند تا به دریای آبی برسد. اولین جایی که او باید از آن عبور کند تا به دریای پشت تپه‌ها برسد، جنگل است. در راه دوستی هم پیدا می‌کند و این آغاز تمام تجربه‌های متفاوتِ کشف دنیایی جدید است. آن‌ها از روی دریا با هم پرواز می‌کنند تا به خانه‌ی جیم برسند: پیش مرغان دریایی؛ جایی که دیگر خبری از رنگ سیاه نیست، همه‌ی پرها و بال‌ها سفید…

زیر پنج ساله‌ها می توانند بخوانند

کودکان زیر پنج سال هم می‌توانند بخوانند. کتاب بوی قرمز کتابی تصویری است و هیچ نوشته‌ای ندارد. کودکان، به کمک نیروی تخیل، می‌توانند تصاویر کتاب را بازخوانی کنند و هر کودکی به تناسب درک و فهم و ذوقش می‌تواند برای تصاویر کتاب داستانی بسازد. کتاب تصویری بوی قرمز می‌تواند فرصت ارزشمندی برای پرورش خلاقیت کودکان فراهم نماید. اگر والدین کتاب را در اختیار کودک خود قرار دهند و اجازه دهند کودک‌شان، به تنهایی، کتاب را ورق بزند، تصاویر را ببیند و آزادانه درباره‌ی آن‌ها حرف بزند، می‌توانند شاهد بروز خلاقیت قصه‌پردازی کودکان خود باشند. بوی قرمز شروع خوبی است برای علاقه‌مند ساختن کودکان به کتاب‌خوانی. این کتاب داستان آدم برفی کوچکی است که بوی قرمز او را به مکانی گرم می‌کشاند: به بهار؛ و سرانجام بوی قرمز او را به گرم‌ترین و دوست داشتنی‌ترین چیز دنیا راهنمایی می‌کند. بازخوانی تصاویر کودکانه، جذاب و خیال‌انگیز کتاب تجربه‌ی خوبی است برای کودکان…

فرار کردن لبخند

دختری به نام سوفی لبخندش را گم می‌کند و همه تعجب می‌کنند. دوستانش و پدر و مادرش، هرکدام با شگفتی، از این صورت بدون لبخند می‌پرسند؛ هر کدام حدس‌هایی می‌زنند و فکر می‌کنند او ناراحت است یا عصبانی. حدس می‌زدند او دچار مشکلی شده است. پدرش تمام سعی‌اش را می‌کند تا او بخندد اما نمی‌شود. «سوفی» دوست دارد به جای خندیدن روی زانوهای پدرش بنشیند. کل ماجرا از یک لبخند آغاز شده است. او لبخندی به پسر کوچولویی زده و حالا دیگر لبخند مال پسر کوچولو است که دیگران در غیابش به راحتی در موردش قضاوتش می‌کنند. عمه‌ی غرغروی خانواده او را پسر نادان خطاب می‌کند. ویژگی این کتاب در برخورد بزرگ‌ترهاست؛ هر کدام از آنان واکنشی در برابر این ماجرا دارند: یکی می‌خواهد بخنداند، یکی دعوا می‌کند. در این میان، باز هم این دختر کوچولوی قصه است که خودش باید لبخندش را پیدا کند. این کتاب به ظاهر ساده…

جهانِ جادوییِ شب

نمایش ماه یک کتابِ کوچکِ تصویری است، اثرِ اتین دلسرت، نویسنده و هنرمندِ سوئیسی ـ آمریکایی، که به خاطر کتاب‌های تصویری‌اش جایزه‌های بسیاری گرفته. نویسنده/ تصویرگر، در این کتاب، درباره‌ی ظاهر شدنِ ماه در آسمانِ شب با کودک صحبت می‌کند، ولی با زبانی شاعرانه و تصاویری خلاقانه. او این پدیده‌ی طبیعی را به نمایشی تشبیه کرده که آن را پیرمردی با دستیار جوانش اجرا می‌کنند. دستیارِ جوان، که پسربچه‌ای بیش نیست، کارهایی در پشت صحنه انجام می‌دهد تا نمایش ماه به زیبایی و شکوهِ همیشه‌اش به روی آسمان برود؛ او به ستاره‌ها آب می‌دهد، آسمان را از ابرها پاک می‌کند، گل‌ها را رنگ‌آمیزی می‌کند، لباسِ مناسب به تن پرندگان می‌پوشاند و… آقای دلسرت شب را با نگاهی نو و تخیلی به مخاطب خویش معرفی و توصیف تازه‌تری از آن بیان می‌کند؛ انگار نه انگار که «همه‌ی این چیزها از گذشته‌های بسیار دور آغاز شده و هر شب دوباره تکرار می‌شود.»…

به او بگویید، جایت امن است

یکی از اولین چیزهایی که کودک در خانواده به آن نیاز دارد و باید آن را از خانواده کسب کند، احساس امنیت و دوست داشته شدن است؛ حس این‌که، در همه حال، جایی و آدم‌هایی وجود دارند که او را می‌پذیرند؛ چون ناشناخته‌های بیرون از خانه این احساس امنیت را از او سلب می‌کنند. وقتی تو خوشحالی یک نامه‌ی کوتاه است برای گفتن همه‌ی چیزهایی که دانستن آن‌ها کودک را خوشحال می‌کند، به او این احساس را می‌دهد که آدم‌های توی خانه از او مراقبت می‌کنند و می‌تواند روی‌شان حساب کند. این نامه‌ی کوتاه زبانی شیرین دارد و با تصاویر شاد و قابل قبول برای این گروه سنی، در درونی کردن محبت خانواده برای کودک مؤثر است. حتی اگر حرف‌هایی که با زبانی ساده، اما شاعرانه، نوشته شده‌اند در خاطر کودک نماند، تصاویر این احساس را به او انتقال می‌دهند و با به یاد آوردن‌شان حس گرما و محبت در…

گرفتن دست دیگری

گاهی برای کودکان، در انجام برخی کارها، مشکلاتی پیش می‌آید که شاید اگر درباره‌شان بدانند یا پدر و مادرهای‌شان برای‌شان داستانی درباره‌ی آن کنند، حل شدنی باشند و برخورد بچه‌ها با آن‌ها آسان‌تر شود. مجموعه کتاب‌های مهارت‌های اجتماعی بخشی از مشکلات رایج کودکان را به صورت داستانی مطرح می‌کنند. این کتاب‌ها را انجمن جامعه‌شناسی آمریکا در سال‌های قبل‌تر منتشر کرده و هدف‌شان بیان ساده‌تر مشکلات از طریق قصه است؛ یک‌جور قصه‌ی درمانی که متخصصان هر مشکل، پس از کسب سال‌ها تجربه، توانسته‌اند آن را روایت کنند. شاید در برخی از این کتاب‌ها شیوه‌ی روبه‌رو شدن با مشکل مربوط به فرهنگ ما نباشد، اما، از سوی دیگر، شناخت و آگاهی را نسبت به مشکل بیش‌تر می‌کنند. در این مجموعه داستان‌ها، پیش از آغاز، چند نکته‌ی کلیدی هم مطرح شده‌اند. این کتاب‌ها داستان‌هایی هستند که بهتر است در موقع مناسب و با آرامش خوانده شوند. به علاوه، پیش از شروع هر داستان…

تاریخ مسائل پزشکی

کتاب 101 پرسش و پاسخ درباره‌ی پزشکان و داروشناسان بزرگ تاریخ دانش پزشکی است برای نوجوانان. این کتاب، با پرسش‌های مختلف، تاریخ پزشکی را، از سرآغازهای آن تاکنون، برای نوجوانان توضیح می‌دهد. هر بخش از کتاب با پرسشی آغاز می‌شود که پاسخ به آن یکی از مراحل تحول دانش پزشکی را بازگو می‌کند؛ به این ترتیب، کتاب با پاسخ به این پرسش آغاز می‌شود که «انسان‌های نخستین چگونه درمان می‌کردند؟» و با این پاسخ به این پرسش پایان می‌پذیرد که «بزرگ‌ترین رویدادهای پزشکی امروز ایران چیست؟». این کتاب، با مرور پزشکی در عصر باستان، سنت‌های یونانی، ایرانی و اسلامی را به کودک معرفی می‌کند و در نهایت، با بازگو کردن تاریخ پزشکی مدرن، به شیوه‌ی ورود طب مدرن به ایران می‌پردازد و تاریخ این دوران را هم، تا زمان حال، برای خواننده به تصویر می‌کشد. پاسخ به آخرین سؤال در واقع گاه‌شماری رویدادهای اصلی در پزشکی مدرن ایران است و…

از سازمان قوری‌های متحد تا هستی‌شناسی

در زندگی، پرسش‌های مشابه بسیاری هست که جواب‌های مشابه ندارند: این‌که من که هستم و از کجا آمده‌ام؟ جهان چیست و کجاست؟ اخلاق چیست و خوب و بد به چه می‌گویند؟ و هزاران پرسش نخستین دیگر. این پرسش‌ها آدمی را در طول تاریخ بر آن داشته‌اند تا پاسخ‌های بی‌پایان خود را داشته باشند. در واقع می‌شود گفت که برای این پرسش‌ها پاسخ دقیق و یکسانی وجود ندارد و هر انسان باید پاسخ خودش را خلق کند. مجموعه‌ی پرسش‌های نخستین، پاسخ‌های بی‌پایان به دنبال این هدف است؛ نه می‌خواهد به روش کتاب‌های تاریخ فلسفه به سرگذشت فیلسوفان و افکار و اندیشه‌های‌شان بپردازد و نه قصد تحلیل مسائل و ارائه‌ی پاسخ دارد. به گمان نویسندگان این مجموعه، «فلسفه آموختنی نیست که کسی بخواهد آن را بیاموزد.» هدف‌شان هم این بوده که در صفحات این کتاب‌ها، «جهان از پشت عینک فلسفه دیده شود و اگر بنا باشد شما چیزی بیاموزید، آن جز پرسیدن‌های…

ماجراهای اِی. جِی؛ پسری که از مدرسه بدش می‌آید

این مجموعه داستان مدرسه‌ای را تعریف می‌کند که در آن همه چیز درهم و برهم است. بچه‌های مدرسه هر کدام برای خودشان شخصیت و خصوصیاتی دارند که با بقیه‌ی بچه‌ها فرق دارد. کل ماجراها را پسری به اسم اِی. جِی تعریف می‌کند، که از مدرسه بدش می‌آید و از آن بیش‌تر، از دختر درس‌خوان و لوسی به اسم آندریا یانگ، که همیشه خودش را برای معلم‌ها شیرین می‌کند. اما انگار در این مدرسه معلم‌ها و مدیرها بیش‌تر با شیطنت‌های اِی. جِی همراه هستند تا با شیرین‌کاری‌های آندریا. امیلی، مایکل، و رایان بچه‌های دیگری هستند که، هر چند با اِی. جِی بیش‌تر همراه می‌شوند، اما باز هم هر کدام‌شان به دلیلی اعصاب اِی. جِی را خرد می‌کنند. در هر قسمت از این کتاب یک اتفاق عجیب و پرماجرا می‌افتد و هر کدام از بچه‌ها، با شخصیت خاص خودشان، در این ماجرا دخالت می‌کنند. بیش‌تر این ماجراها درباره‌ی شخصیت‌های دیگری (معلم جدید،…

رؤیاهای کاغذی

این مجموعه قصه‌هایی را برای کودکان و نوجوانان بازگو می‌کند که بسیاری از آن‌ها را پیش از این هم شنیده‌ایم و در واقع گزیده‌ای از آثار کلاسیک و ماندگار ادبیات کودک است. تاریخ نوشته شدن بعضی از داستان‌ها به دویست سال پیش برمی‌گردد و بعضی از آن‌ها هم داستان‌هایی هستند که در سال‌های اخیر خلق شده‌اند. آن‌چه این قصه‌ها را به هم شبیه می‌کند، روایت‌های ساده و تحسین ‌شده‌ای است که همه بازگوکننده‌ی احساسات و ارزش‌های جاودانه‌ی انسانی هستند. بسیاری از این کتاب‌ها پیش از این هم در ایران به چاپ رسیده‌اند (بعضی با همین تصاویر و بعضی با تصاویری دیگر). مجموعه‌ی قصه‌های ماندگار این کتاب‌ها را در یک قطع کنار هم قرار داده است. شاید مهم‌ترین چیز در این مجموعه تصویرگری این قصه‌ها باشد. تصاویر خیال‌انگیز و چشم‌نواز این مجموعه، در کنار قطع مناسبی که برای کل مجموعه انتخاب شده، خواننده را در دنیای داستانی غرق می‌کند. در بیش‌تر…