شجاعت و پرخوری در ساحل

از‌‌ همان صفحه‌ی اول کتاب، در دل ماجراییم. صفحه‌ی اول کتاب برگ اول دفتر خاطرات تیم است. تیم می‌خواهد همراه پدر و مادر و دوستش بیسکوتیز به شهر ساحلی لن پیس تیل برود. تیم، پسربچه‌ی لاغر داستان، به راحتی احساساتش را بیان می‌کند: اینکه از خرید خوشش می‌آید و گاهی برای پدرش نگران می‌شود. او از فکرهای بکر پدرش چندان دلخوشی ندارد، اما این بار ماجرا برایش جالب است، زیرا قرار است دوستش همراهشان بیاید. نویسنده از زبان تیم جزییات زیادی را تشریح کرده است و این شاید برای خواننده‌ی بزرگسال نیز جالب باشد. اما کمی که از فصل اول می‌گذرد، درمی‌یابیم که هر فصل با برگه‌های خاطرات این دو پسربچه آغاز می‌شود که در واقع پیش‌درآمد اتفاقی است که بعد‌تر می‌افتد. همراهی دو پسربچه، با تفاوت‌های زیاد، یکی از عوامل جذابیت کتاب است؛ مثلاً یکی مدام دهانش پر است و چیزی می‌خورد، دیگری بدغذاست. این تنها تفاوت‌های دو پسر…

راز خانه به دوش

کلویی دختر نوجوان خیال‌پردازی است. او دوست دارد از زندگی پیرمرد خانه‌به‌دوشی که در پارک زندگی می‌کند سر دربیاورد. این کنجکاوی داستان آقای بوگندو را پیش می‌برد؛ داستان شکل گرفتن دوستی بین مردی که بارزترین ویژگی‌اش بوی گند است و دختری که یک مادر وسواسی دارد. مادر کلویی نامزد نمایندگی مجلس شده و اگر بفهمد دخترش یک خانه‌به‌دوش را با خودش به خانه آورده و او را در انباری پنهان کرده است قشقرق به پا می‌کند! شاید فضای این کتاب، در نگاه اول، خواننده را به یاد داستان‌های رولد دال بیندازد؛ مخصوصاً این‌که تصویرگر این کتاب هم کوئنتین بلیک است. شاید شخصیت‌پردازی‌های اغراق شده و فضای شوخ و شنگ کتاب هم در این یادآوری بی‌تأثیر نباشد. آقای بوگندو داستان خوش‌خوانی است، سریع جلو می‌رود و خواننده را با خودش به دنیای داستان می‌برد. خواننده هم، همراه کلویی، کنجکاو می‌شود تا از راز زندگی آقای بوگندو سر دربیاورد، از دست مادر…

مثل یک تلنگر…

چه‌قدر طول می‌کشد تا تأثیر تلنگری که به شما زده می‌شود کاملاً از خاطرتان برود؟ به نظرم پاسخ این پرسش بستگی به این دارد که کجای شما تلنگر خورده باشد، در چه وضعیت ذهنی و روحی‌ای این تلنگر را خورده باشید، و بالاخره چه‌قدر این تلنگر توانسته باشد شما را تکان بدهد. اما بچه‌ها ـ منظورم کودکانی است که در نخستین دهه‌ی زندگی خود به سر می‌برند ـ ممکن است تلنگرهایی را تجربه کنند که تأثیرشان تا مدت‌ها، حتی شاید تا آخر عمر، باقی بماند. کتاب قصه‌های قورت‌دادنی در واقع مجموعه‌ای از قصه‌های بسیار بسیار کوتاه است که می‌خواهد چنین تلنگرهایی به ذهن و روح بچه‌ها بزند. این کتاب مجموعه حکایاتی است با مضامین شبه فلسفی، که گاه تنه به حکایت‌های سنتی خودمان می‌زنند و در حقیقت می‌خواهد نخستین رویارویی کودکان را با مفاهیم اصلی سبک زندگی ترتیب دهد. در این کتاب مضامینی مثل نوع‌دوستی، غرور، خودخواهی، مرگ، زندگی نیک…

بیانِ تازه‌ای از تنهایی‌های درونیِ نوجوانی

شگفت‌زده را برایان سلزنیک نوشته و رضی هیرمندی ترجمه کرده است. قبل‌تر از این دو اسم کتاب دیگری را هم در فهرست لاک‌پشت پرنده معرفی کرده بودیم، اختراع هوگو کابره. در شگفت‌زده نیز شاهدِ تجربه‌ی تازه و جذابی هستیم که ناشی از شهامت و خلاقیت آقای سلزیک است. آخر او برای روایتِ داستانی که در ذهن داشته از رویکردی ابتکاری استفاده کرده و بخشی از ماجرای قهرمان‌هایش را در قالب تصویر و بخشی دیگر را در قالب متن تعریف می‌کند. مترجمِ کتاب این شیوه را «سینما رمان» نام‌گذاری کرده است؛ شاید برای این‌که وقتی خواننده کتاب را دست می‌گیرد انگار در حالِ تماشای یک فیلم سینمایی است. در «شگفت‌زده» با پسری نوجوان آشنا می‌شویم، به نام بن، که یک از گوش ناشنواست و مادرش را به تازگی از دست داده و بعد از این همه وقت باخبر شده که پدری هم دارد. رمان با این آگاهی شروع می‌شود و با…

یاد کودکی

کتاب جوجه‌تیغی مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است. هر قصه انگار خاطره‌ای است از زمان کودکی، از سنین پیش از مدرسه، و از خانه و خانواده‌ی راوی. قصه‌ها کوتاهند: دو صفحه یا کمی بیش‌تر یا کم‌تر. خاطره‌ها پرماجرا نیستند: لحظه‌هایی هستند که در یاد راوی قصه مانده‌اند؛ صحنه‌هایی که در کنار هم حال و هوای کودکی را به تصویر می‌کشند. کودک با پدر، مادر، و برادرش در خانه‌ای زندگی می‌کند، اما انگار بیش‌تر با دیوارها، حیاط، و باغچه‌ی کوچکش، راه‌های خاکی بیرون خانه و محله آشناست، قواعدشان را می‌شناسد و در درون آن‌ها زندگی می‌کند. شهر داستان یکی از شهرهای بزرگ سوریه است. خانواده‌ی کتاب ثروتمند نیست، فقیر هم نیست؛ مثل خود شهر. فضای قصه برای ما آشناست. زکریا تامر، نویسنده‌ی بزرگ سوری، در این کتاب خود از کودکی شهرنشینان کشورهای اسلامی تصاویری صریح و واقعی نشان می‌دهد. کودک معصوم نیست؛ تامر از کودکانی واقعی حرف می‌زند، نه از وهمی که…

تنها در هفت ساعت!

میشائیل انده برای مخاطبان پیگیر ادبیات کودک و نوجوان نام آشنایی است. جادوگرانی که خودشان را جادو کردند رمانی فانتزی است که تنها در هفت ساعت اتفاق می‌افتد. این رمان چهار شخصیت دارد: دو جادوگر بدجنس، که سعی در نابودی کره‌ی زمین و پراکنده کردن شر دارند و یک کلاغ و یک گربه، که می‌خواهند با این دو جادوگر مبارزه کنند. دیوانه‌سرِ جادوگر و خاله‌اش از قراردادی که برای انجام کارهای شرورانه و نابودی کره‌ی زمین بسته‌اند عقب هستند. این رمان داستان تلاش‌های این دو برای ساختن معجونی است که با خوردن آن، در شب سال نو، آرزوی‌شان را برآورده کند؛ کلاغ و گربه هم مأمورند که جلوی این جادوگران را بگیرند. نام هر فصل کتاب یک ساعت است و اتفاقی را بیان می‌کند که در آن زمان رخ می‌دهد. این خط داستانی ساده، به دلیل شخصیت‌پردازی دقیق نویسنده، با جذابیت پیش می‌رود. یک گربه‌ی چاق و تنبل، که عاشق…

Lakposht-NO-9

پسر معمولی و قصه‌های عجیب یک خیابان

حتماً چیزی که یک کودک کنجکاو در اطرافش می‌بیند، با آن‌چه آدم‌های معمولی دیگر می‌بینند متفاوت است که یک خیابان معمولی، تبدیل به خیابانی عجیب با قصه‌ها و آدم‌های متفاوت می‌شود؛ آن هم از دید کودکی که خودش اصرار دارد: «من یک پسر معمولی هستم و توی یک خانهٔ معمولی با در و پنجره‌های معمولی زندگی می‌کنم.» این پسر تقریباً معمولی، جانی اسمیت، خیلی به دور و برش توجه می‌کند و هربار متوجه یک نکتهٔ عجیب در این خیابان می‌شود. جانی اسمیت یک مشکل دارد: دوچرخه‌اش کهنه است و یک راه حل دارد؛ باید برای دوچرخهٔ تازه پول جمع کند. راه حلی که او را برای پخش کردن روزنامه، راهی خیابانی می‌کند که هر کدام از ساکنانش داستان جالبی دارند. قدرت تخیل جانی و توجه او به مسائل جزئی، عجیب بودن ساکنان خیابان را پررنگ می‌کند و کنجکاوی جانی را برمی انگیزد تا به دنبال کشف قصه‌های تازه باشد. جانی…

Lakposht-NO-18

زن، وطن و جنگ

جنگ می‌شود یا نه؟ یکی از پرسش‌هایی که همیشه در رسانه‌ها مطرح می‌شود، همین است. ما با این پرسش آشناییم و کتاب سه گانه «دختران کابلی» اگرچه درباره افغانستان است، اما بیشتر درباره همین پرسش است. ماجرای این سه گانه، از زبان پروانه آغاز می‌شود. دختری ۱۱ ساله که آن‌قدر ریزه می‌زه است که می‌تواند در یک شال، به عنوان عصای پدر بی‌پسرش از خانه خارج شود و در کنار او ساعت‌ها در بازار بنشنید تا پدر تحصیل کرده در انگلیسش، دربازار بنشیند، نامه بخواند و بنویسد. وقتی پدرش را دستگیر می‌کنند، خانواده تصمیم می‌گیرند که او در نقش یک پسر وارد بازار شود؛ با این حال او خوشبخت‌تر از دیگر اعضای خانواده‌اش است، چون حداقل اجازه دارد از خانه بیرون برود. اگر دبورا الیس، نویسنده کتاب، به این کشور و اردوگاه‌های پناهندگان سفر نمی‌کرد، داستان این قدر واقعی و دوست داشتنی از آب در نمی‌آمد. این کتاب در هر…

Lakposht-NO-11

افسانه‌های مردم

 «افسانه‌های ملل» مجموعه افسانه‌هایی است از پنج قاره که نشر پنجره آن را منتشر کرده است. در این مجموعه بیست جلدی، هر کتاب به افسانه‌های یک کشور اختصاص یافته است، کشورهایی از فرهنگ‌های مختلف. افسانه‌های مردم، سالیان دراز نسل به نسل گشته و به امروز رسیده است تا در داستان‌هایی کوتاه برای کودکان و نوجوانان روایت شود. شاید هدف از چاپ افسانه‌هایی این چنین، آشنایی با خلق و خو، خواسته‌ها، نگرش‌ها، ارزش‌ها و تمام آن چیزهایی است که سبب تفاوت مردمان سرزمین‌های گوناگون می‌شود؛ تفاوت‌هایی که منشاء اختلاف عقیده‌هاست و یا شباهت‌هایی که مردمان را به هم نزدیک می‌کند. شاید این تنها دلیلی نباشد که خواندن این افسانه‌ها را توجیه کند. کودک یا نوجوان بعد از خواندن هر افسانه، غرق در دنیایی می‌شود که پر از جذابیت است؛ جذابیت‌هایی رنگارنگ از سراسر جهان، با زندگی‌ها و طبیعت و زبان‌های مختلف. خواندن افسانه‌های مردم قطب شمال، سردی و تنهایی مردمانی را…

Lakposht-NO-14

کتاب‌های مهارت‌آموز

برای آموزش نقاشی به کودکان، از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود. گروهی از مهارت طراحی شروع می‌کنند و گروهی از تخیل آزاد و پرداختن به ایده‌های خلاقانه. در بازار کتاب نیز، برای هر دو گروه کتاب‌هایی می‌توان یافت. مجموعه کتاب «ساده ببینیم، ساده بکشیم» را شاید بتوان جزو بهترین کتاب‌هایی دانست که بر روی مهارت طراحی تأکید می‌کنند. این مجموعه کتاب، بر این نکته اساسی استوار است که بسیاری از نقاشان و طراحان و معماران، پیش از آنکه چیزی را بکشند یا طراحی کنند، سعی می‌کنند آن را ساده ببینند و به شکل‌های ساده تبدیل کنند. آنان با این روش می‌توانند موضوع کار خود را ساده کرده و به آسانی آن را بکشند یا طراحی کنند. در این کتاب‌ها که پنج عنوان آن (تصویرسازی با کاغذ رنگی، کتاب نقاشی سبز من، چهره‌ها، دنیای خودتان را نقاشی کنید و ماشین‌ها و کامیون‌ها) در ایران منتشر شده است، نشان داده می‌شود که چگونه…